امّا « 1 » به غير مناسب يا تعويض به ضدّ است مانند تعويض به بيخ چينى يا مانند تعويض به خمر است بر تقديرى « 2 » كه او را حارّ رطب دانند من حيث الكيفيّتين « 3 » منافىاند يا تعويض به قريب ضدّ ، مانند تعويض به عرق خمر كه در حرارت مضاد است امّا در كيفيّت يبوست مضادّت ندارد « 4 » ، يا تعويض به غير ضدّ ، و اين يا مفرد است مانند تعويض به قنّب كه منافات در كيفيّت حرارت دارد « 5 » يا جندبيدستر « 6 » كه در حرارت تنها منافات دارد يا كچله كه تفسير آن به آزاراقى كرده‌اند يا داراشكنه كه تراب الهالك و سك « 7 » گويند يا غير مناسب مركّب مانند مركّب قطران يا مركّب سپندى « 8 » با حبّ كچله اين مجموع هفده قسم مىشود كه ذكر آن به حسب اجمال « 9 » صورت ايراد يافت و ما بيان هريك على حده مىكنيم تا غبار حيرت طالب از چهرهء ادراكش مرتفع شود « 10 » و بر حقيقت هر قسم و كيفيّت استعمالش مطّلع شود و العون من اللّه انه ولىّ التّوفيق « 11 » . امّا پوست خشخاش آن را به دو نوع استعمال كنند « 12 » يكى آنكه او را كوفته و بيخته گلوله‌ها سازند يا سفوف كنند و اين قسم آزار بسيار به معده مىرساند ( و او را جرمى است در كمال كثافت ، بسيارى بايد خورد تا اندك تفريحى حاصل شود با وجود آنكه بسيار مضرّت به معده مىرساند و ) « 13 » نفخ و ضعف هضم و امثال اينها از او « 14 » بسيار متولّد شود يكى ديگر آنكه قوّت او را به آب استخراج كنند و اين بر دو نوع است يكى آنكه بخيسانند « 15 » و به دست بمالند و

--> ( 1 ) . ل و آ : + تعويض ( 2 ) . ل و آ : مانند به بيخ چينى يا خمر بر تقديرى ( 3 ) . ل و آ : كه حسب الكيفيّته ( 4 ) . ل و آ : در كيفيّت منفعلى تضاد ندارد ( 5 ) . ل و آ : مانند تفويض كيفيّت كه منافات در كيفيّت دارد ( 6 ) . ل و آ : چند بيدستر ( 7 ) . ل و آ : بيل ( 8 ) . الف : سفيدى ؛ ل و آ : سپندى ( 9 ) . ل و آ : على سبيل الاجمال ( 10 ) . ل و آ : دور شود ( 11 ) . ل و آ : و القول من اللّه و الى التوفيق ( 12 ) . ل و آ : امّا پوست آن را گويند كه به دو نوع استعمال مىكنند ( 13 ) . ل و آ ( 14 ) . ل و آ : آن ( 15 ) . الف : بخويسانند